slecht-humeur

Slecht humeur aan het begin van de dag

Dit weekend gaat de zomertijd in. Dat komt extra hard aan voor mensen met een ochtendhumeur.

‘Ik moet ‘s ochtends vroeg alles in mijn eigen tempo doen. De tijd nemen om rustig op te staan, te douchen, koffie te drinken en de krant te lezen. Dat duurt alles bij elkaar ruim een uur, vrij lang voor een man. Er moeten geen rare dingen gebeuren, dan word ik chagrijnig.

,,Mijn vriendin is er ondertussen aan gewend en praat niet al te veel tegen me. Als ik op het werk kom, weten collega’s dat ze mij niet meteen met vragen moeten bestoken. Dan val ik echt uit.

,,Ik zorg ervoor dat ik de eerste uren mijn eigen dingen te doen heb. Ik kan er niet tegen als mensen te druk zijn, ik zoek mijn eigen rust en mijd prikkels.’’

Zolang hij zich kan herinneren heeft Martin last van een ochtendhumeur. Hij is niet de enige. Veel mensen ’s zijn morgens niet te genieten. Ze mopperen zich de eerste uren van de dag door of volbrengen hun werktaken volledig in zichzelf gekeerd. Ochtendhumeur is geen ziekte, maar wel een lastige aandoening, weet Gerard Kerkhof van het slaapcentrum van Medisch Centrum Haaglanden.

,,Het is vooral een tijdelijk ongemak. Het gaat in de loop van de dag weer over,’’ zegt Kerkhof, ook hoogleraar psychonomie (een gespecialiseerd terrein binnen de psychologie) aan de Universiteit van Amsterdam. ,,Je moet er mee leren leven, tenzij je biologische klok in de loop van je leven nog verandert.’’

Onze biologische klok zorgt ervoor dat ons lichaam ’s nachts toegerust is op slapen en overdag op waken. Mensen die dagelijks last hebben van een ochtendhumeur, staan voor hun doen eigenlijk te vroeg op. Op het moment dat de wekker rinkelt, maken de hersenen nog zoveel melatonine (een hormoon dat slaperig maakt) aan, dat het lichaam denkt dat het nog moet slapen. Nu komende nacht de zomertijd ingaat en de klok een uur vooruitschuift, kunnen mensen met een ochtendhumeur daar zelfs maandag nog extra last van hebben. Kerkhof: ,,Voor hun gevoel staan deze mensen een uur te vroeg op. Dat doet hun humeur natuurlijk bepaald geen goed.’’

Ochtendhumeur hangt ook van de omgeving af en welke druk die ’s ochtends op je uitoefent, zegt Kerkhof. In Denemarken pleit de vereniging B-Society voor de belangen van de avondmensen, de mensen die ’s avonds op hun best zijn. B-Society vindt dat de maatschappij het openbare leven naar de hand zet van de ochtendmensen.

,,Het wordt in onze maatschappij geleidelijk aan onderkend dat het goed is rekening te houden met individuele kenmerken van mensen en soms heb je zelf wat invloed op werktijden,’’ reageert Kerkhof. ,,Helaas is dat niet voor iedereen weggelegd. Ik stap zelf een paar keer per week om zeven uur ’s ochtends in de auto en ervaar dat ook als vroeg, maar ik heb gelukkig geen ochtendhumeur.’’

Of iemand een ochtend- of een avondmens is, wordt deels genetisch bepaald. Kerkhof weet niet hoeveel mensen dagelijks serieus last hebben van een ochtendhumeur.

Hij adviseert iedereen die er last van heeft: ,,Maak het jezelf ’s morgens niet al te moeilijk. Niet voor je naar je werk gaat nog snel even van alles doen. Zorg dat je niet in een tijdsklem raakt, dat is een ongelukkig begin van de dag.’’

Maar er is meer dat je kunt doen voor een vrolijker begin van de dag. De mens wordt van nature wakker van licht. Wekkers bestaan pas een paar honderd jaar. Het belangrijkste technische fenomeen in de strijd tegen ochtendhumeur is de lichtwekker, zegt Toine Schoutens, directeur van de Stichting Onderzoek Licht en Gezondheid. Deze stichting – die onder meer wordt ondersteund door Philips en Davita, producenten van lichtwekkers – doet onderzoek naar licht en slaap/waakritmes.

,,Een lichtwekker, eigenlijk bedoeld voor mensen met een lichte winterdepressie, voert heel langzaam de hoeveelheid licht op,’’ legt Schoutens uit. ,,Als je bijvoorbeeld om zeven uur wil opstaan, zet je de wekker op half zeven. In een half uur gaat het licht steeds verder aan. Het licht valt door de oogleden op het netvlies en geeft een signaal aan je biologische klok in de hersenen dat het ochtend is. Zo voel je je ook echt wakker op de tijd dat je moet opstaan.’’

De lichtwekker maakt de laatste jaren een enorme opmars, zegt Schoutens, die betrokken was bij de ontwikkeling ervan. De recentste uitvoering van de lichtwekker is een led-lamp die goed dimbaar is en weinig energie verbruikt. Deze lichtwekker heeft verschillende kleuren wit met een blauw-component erin. Blauw led- licht zorgt voor een optimale afremming van de aanmaak van melatonine, waardoor het slaaphormoon weg is op het moment dat je moet opstaan.

Het (winter)weer is ook van invloed op de stemming in de ochtend, weet psychiater Sandra Kooij van PsyQ in Den Haag, een behandelcentrum voor mensen met psychische en psychiatrische stoornissen. ,,Niet elk ochtendhumeur is een medisch probleem,’’ zegt Kooij. ,,Maar we weten wel dat een ochtendhumeur een uiting kan zijn van de verlate slaapfase die bij 80 procent van de mensen met ADHD voorkomt.

,,Zo’n verlate slaapfase is ook vaak de oorzaak van de winterdepressie. Het komt doordat de biologische klok van mensen opschuift met het seizoen. De stemming kan daardoor ook ontregelen. Licht ’s ochtends helpt de klok te verzetten en de stemming te verbeteren. Als je wakker wordt, helpt het om meteen de gordijnen te openen en vol het daglicht in te kijken.’’

Maar volgens Kerkhof helpt één middel echt tegen ochtendhumeur en dat is ouder worden. Met het ouder worden schuift de biologische klok in de meeste gevallen op. Omdat ouderen later kunnen opstaan, verdwijnt het ochtendhumeur vaak met de leeftijd.

Bron: Algemeen Dagblad

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *