lichttherapie-winterdepressie

Lichttherapie beste middel tegen winterdepressie

Sombere dagen, ijzige koude, hevige sneeuwval, … Koning Winter heeft dit jaar wel erg vroeg zijn intrede gedaan. U zou voor minder in een dipje sukkelen. Maar bij sommige mensen gaan die stemmingswisselingen wel heel ver: zij zitten volledig in de put en geraken er niet uit zonder hulp. “Winterdepressie”, luidt de diagnose. Wellicht klinkt het u bekend in de oren. Maar wat is het precies en hoe moet het behandeld worden?
Door Charlotte Demierbe

De seasonal affective disorder (SAD), of winterdepressie in de volksmond, is een seizoensgebonden aandoening waarbij de klachten in het najaar of de winter optreden en in het voorjaar of de zomer weer volledig verdwijnen. Dat zegt klinisch psycholoog Ybe Meesters van de polikliniek winterdepressie van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG). Uit jarenlang onderzoek blijkt dat lichttherapie de beste behandeling tegen SAD is.

Tot nu toe is in België weinig onderzoek verricht naar winterdepressie. Volgens psychiater Denis Jacques van de universitaire klinieken van Mont-Godinne in Namen is daar een gegronde reden voor: “Winterdepressie is een fenomeen dat vooral in Scandinavische landen opduikt, omdat de winter er langer duurt. De nachten zijn langer en de dagen korter, waardoor de blootstelling aan zonlicht geringer wordt. Dat kan leiden tot een winterdepressie.” Naar schatting lijdt vijf tot tien procent van de Belgische bevolking tussen de maanden september en april aan SAD. “Tien procent van alle depressies zijn winterdepressies”, aldus Jacques.

In tegenstelling tot België leggen onze noorderburen zich wel intensief toe op onderzoek naar SAD. Al enkele decennia lang nemen specialisten, zoals Ybe Meesters, deze aandoening grondig onder de loep. Meesters is sinds 1989 actief op het gebied van winterdepressie. Niet alleen behandelt hij patiënten die aan SAD lijden, ook verricht hij diverse onderzoeken naar de effectiviteit van verschillende behandelingen, zoals lichttherapie. Zijn collega Toine Schoutens, psychiatrisch verpleegkundige van de Stichting Onderzoek Licht en Gezondheid (SOLG) in Eindhoven, is al ruim twintig jaar bezig met onderzoek naar lichttherapie. “Wij hebben meer dan duizend relevante artikelen verzameld die als bron kunnen dienen voor onderzoek.”

Tekort aan zonlicht
Doorgaans gaat een winterdepressie gepaard met slaapproblemen. “Tijdens de winter staan de meeste mensen rond een uur of zeven op”, legt Denis Jacques uit, “Vaak is het op dat moment nog pikdonker buiten, wat bij sommigen een negatief effect kan veroorzaken. Deze mensen hebben immers zonlicht nodig zodat hun slaapcyclus doorbroken wordt.” Winterdepressieve mensen moeten zich werkelijk uit bed slepen en hebben overdag nauwelijks of geen energie.

SAD is niet zoals een ‘gewone’ depressie. Er zijn enkele symptomen die telkens weer terugkomen. Toine Schoutens licht toe: “Daar waar mensen met een gewone depressie een korte nachtrust hebben, vertonen winterdepressieve personen de neiging om enorm veel te slapen. Zij zijn ook prikkelbaarder en leggen een grotere eetlust aan de dag. Vooral de drang naar calorierijk voedsel is bijzonder groot.” Geen wonder dus dat deze mensen aan gewicht toenemen.

Kampen winterdepressieve mensen eveneens met zelfmoordgedachten? “Dat kan.” Schoutens wikt en weegt zijn woorden. “Maar het komt zelden voor. Ik ken wel één geval waar de persoon zelfmoord pleegde, maar wellicht ging zijn ziekte gepaard met andere problemen. Of SAD aan de oorsprong lag van zijn zelfdoding is dus niet zeker.”
Winterdepressie wordt vaak verward met winterblues. “Bij SAD is er sprake van een depressie, terwijl mensen die aan winterblues lijden mildere klachten ondervinden”, zegt Meesters, “Zij worden niet echt depressief. Bij winterblues staan vooral het gebrek aan energie en de grotere slaapbehoefte op de voorgrond.”

Lichttherapie
Lichttherapie is een vorm van therapie waarbij patiënten behandeld worden door intensieve bestraling van licht. Het is niet zoals het licht van een zonnebank, waarbij schadelijke UV-stralen geproduceerd worden, maar het gaat om speciaal licht dat via het netvlies opgenomen wordt.

Bijna alle deskundigen zijn het erover eens: lichttherapie is de beste behandeling tegen SAD. Meesters: “Bij zowel winterdepressie als winterblues is lichttherapie efficiënt en verdwijnen alle klachten. Dat is uit onderzoek gebleken.” Schoutens beaamt dat en voegt toe dat er resultaten op lange termijn bekend zijn.
Werkt lichttherapie bij iedereen? “Bij de meesten wel”, verzekert Schoutens. Waarom het bij sommigen wel en bij anderen geen heilzame werking heeft, is volgens Meesters nog niet ontdekt. “Mogelijk is niet iedereen gevoelig voor de behandeling.”

Joëlle Vandenbulcke (46) werd elke winter overvallen door een neerslachtig gevoel waar ze maar niet van afgeraakte: winterblues. “Ik kon niet omgaan met het gebrek aan licht, met de korte dagen. Het had invloed op mijn humeur en moraal.” Joëlle ontdekte via internet lichttherapie en telde 200 euro neer voor een speciale lichttherapielamp. “Elke dag zat ik een kwartier voor de lamp, maar het mocht niet baten.” Lichttherapie is dus niet voor iedereen een godsgeschenk. Wat Joëlle dan wel door de winter helpt te komen? “Dagelijks minstens een halfuur gaan wandelen. Sinds ik dat doe, voel ik mij stukken beter tijdens barre winterdagen.” Toch komen gevallen zoals Joëlle maar zelden voor, meent Schoutens.

Jacques is niet zo warm voor lichttherapie als Schoutens en Meesters. Hij acht het nodig de levenswijze van de patiënt onder de loep te nemen alvorens een diagnose te stellen. “Heeft de patiënt een gezonde eetgewoonte? Gaat hij regelmatig naar buiten? Doet hij voldoende aan sport? Heeft hij een rijk sociaal leven? Dat zijn belangrijke vragen waarmee je rekening moet houden. Onmiddellijk zijn toevlucht zoeken tot lichttherapie kan te voorbarig zijn.” Voor Jacques is een lichttherapielamp een luxeproduct. Ter informatie: de prijs gaat van 200 tot 3000 euro. “Ik ben niet pro of contra lichttherapie. Voor sommige mensen is het een echt wondermiddel, maar volgens mij kan een wandeling in de zon ook wonderen verrichten.”

“Eerst een beroep doen op je huisarts is uiteraard aangeraden”, zegt Schoutens, “Hij kan je doorverwijzen naar een ziekenhuis of polikliniek voor een behandeling met lichttherapie. Wens je een lichttherapielamp te kopen, dan neem je best een die aan de Europese Richtlijn voor Medische Hulpmiddelen voldoet. Je vindt ze in speciale medische zaken. Of je kan ze huren.”

Heeft lichttherapie bijwerkingen? Schoutens: “Haast geen. Eventueel tranende ogen en een beetje hoofdpijn, maar dat is erg zeldzaam.” Jacques en Meesters waarschuwen wel voor overmatig gebruik van lichttherapie. Sommige mensen kunnen (hypo)manisch (ziekelijk opgewekt, nvdr) worden. “Het beste is om ’s morgens, bij het opstaan, even voor de lamp te zitten”, zegt Jacques, “Zo krijg je voldoende energie om de dag door te komen. In de namiddag of ’s avonds is het gebruik ervan tegennatuurlijk. Het maakt het lichaam immers wakker.”

Kortom: geraakt u met moeite uit bed, voelt u zich suf en heeft u een kort lontje? Dan kan het dat u zich een winterdepressie op de hals hebt gehaald. Naar de dokter is de boodschap! Want hoe u het nu draait of keert, een lichttherapielamp mag dan wel efficiënt zijn, goedkoop is het zeker niet. Maar baat het niet, dan schaadt het niet!

Meer info: www.solg.nl

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *